Dzisiaj, 11 lipca, obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej. To już 82. rocznica tzw. „krwawej niedzieli”, kiedy to w około 100 miejscowościach na Wołyniu doszło do największej fali mordów na Polakach. Wspomnienie to zostało ustanowione na mocy uchwały Sejmu z dnia 22 lipca 2016 roku.

W hołdzie ofiarom tych okrutnych i tragicznych wydarzeń, pod tablicą pamiątkową znajdującą się na budynku PSP nr 12 w Kędzierzynie-Koźlu złożono kwiaty oraz oddano cześć zamordowanym. W uroczystości uczestniczyli: Starosta Powiatu Kędzierzyńsko-Kozielskiego Artur Maruszczak, Prezydent Miasta Kędzierzyn-Koźle Sabina Nowosielska, Sekretarz Miasta Zbigniew Romanowicz oraz Dyrektor PSP nr 12 Renata Mańkowska.

Rys historyczny:

Narodowy Dzień Pamięci związany jest z rocznicą wydarzeń z 11 i 12 lipca 1943 r., kiedy Ukraińska Powstańcza Armia (UPA) przeprowadziła skoordynowany atak na polskich mieszkańców około 150 miejscowości w powiatach: włodzimierskim, horochowskim, kowelskim i łuckim. Atakowano głównie w niedzielę, gdy ludność gromadziła się na mszach świętych.

Do szczególnie brutalnych mordów doszło w świątyniach m.in. w Porycku (obecnie Pawliwka) i Kisielinie. Około 50 kościołów katolickich zostało spalonych lub zburzonych. Zbrodni dokonywano ze skrajnym okrucieństwem: ludzi palono żywcem, wrzucano do studni, używano siekier i wideł, ofiary torturowano przed śmiercią, a kobiety gwałcono. Szacuje się, że tylko 11 lipca mogło zginąć około 8 tysięcy Polaków — głównie kobiet, dzieci i osób starszych.

Akcja UPA była kulminacją trwającej od początku 1943 r. fali mordów i wypędzeń, w wyniku której na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zginęło około 100 tysięcy Polaków. Sprawcami Zbrodni Wołyńskiej byli członkowie frakcji Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) kierowanej przez Stepana Banderę, podporządkowana jej Ukraińska Powstańcza Armia (UPA), a także część ukraińskiej ludności cywilnej, biorąca udział w mordowaniu swoich polskich sąsiadów. Działania te były określane przez OUN-UPA jako „antypolska akcja”, co w rzeczywistości oznaczało planową eksterminację i wypędzenie Polaków z tych terenów.

Bezpośrednią odpowiedzialność za przeprowadzenie ludobójczej czystki etnicznej ponosi głównodowodzący UPA, Roman Szuchewycz.

Określenie „Zbrodnia Wołyńska” odnosi się nie tylko do wydarzeń na terenie byłego województwa wołyńskiego, ale również do masowych mordów w województwach: lwowskim, tarnopolskim i stanisławowskim (Galicja Wschodnia), a także w lubelskim i poleskim.

Według szacunków polskich historyków, ukraińscy nacjonaliści zamordowali około 100 tysięcy Polaków: 40–60 tys. na Wołyniu, 20–40 tys. w Galicji Wschodniej, a co najmniej 4 tys. na terenach dzisiejszej Polski. Terror UPA zmusił setki tysięcy Polaków do opuszczenia swoich domów i ucieczki w głąb kraju.

W odpowiedzi na Zbrodnię Wołyńską dochodziło również do aktów odwetu ze strony Polaków, w wyniku których zginęło około 10–12 tys. Ukraińców, w tym 3–5 tys. na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Warto zaznaczyć, że część ofiar po stronie ukraińskiej została zamordowana przez samą UPA za pomoc udzielaną Polakom lub odmowę udziału w zbrodniach.

Źródło: gov.pl – Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa

Fot. Piotr Pękala | UM Kędzierzyn-Koźle